មានពេលមួយដែលការមើលភាពយន្តមួយរឿង មានន័យថាត្រូវស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ស្អាតៗ ជិះម៉ូតូ ឬឡានទៅដល់ចំណតរថយន្ត ទិញសំបុត្រនៅមុខរោងកុន ហើយអង្គុយរង់ចាំក្នុងសាលធំមួយដែលពោរពេញដោយមនុស្សចម្លែកមុខ។ សព្វថ្ងៃ អ្វីៗគ្រាន់តែជាការចុចប៊ូតុងពីរបីដងលើទូរស័ព្ទ នៅលើគ្រែផ្ទាល់ខ្លួន។ ការផ្លាស់ប្ដូរនេះមិនមែនកើតឡើងក្នុងមួយយប់នោះទេ វាជាដំណើររឿងវែងឆ្ងាយដែលឆ្លងកាត់បច្ចេកវិទ្យាជាច្រើនជំនាន់ ហើយភ្ជាប់ជាមួយប្រវត្តិសាស្ត្រ និងជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាជនកម្ពុជាដោយផ្ទាល់។ អត្ថបទនេះនឹងនាំអ្នកត្រឡប់ទៅមើលផ្លូវនោះឡើងវិញ ចាប់ពីរោងកុនដំបូងៗ រហូតដល់ពាក្យថា "មើលកុនអនឡាញ" ក្លាយជាផ្នែកមួយនៃភាសាប្រចាំថ្ងៃរបស់យើង។
យុគសម័យរោងកុន៖ ចំណុចចាប់ផ្ដើមនៃវប្បធម៌មើលភាពយន្តជាសាធារណៈ
ដើម្បីយល់ពីអតីតកាល យើងត្រូវត្រឡប់ទៅមើល ប្រវត្តិភាពយន្តជាទូទៅ ដែលចាប់ផ្ដើមនៅចុងសតវត្សទី១៩ ជាមួយឧបករណ៍បញ្ចាំងរូបភាពចលនាដំបូងៗ។ ការមើលភាពយន្តតាំងពីដើមមក គឺជាបទពិសោធន៍រួម (collective experience) ដែលមនុស្សជាច្រើនអង្គុយក្នុងសាលងងឹតតែមួយ សម្លឹងមើលពន្លឺដដែល និងសើច ឬយំជាមួយគ្នា។
នៅកម្ពុជា រោងកុនបានក្លាយជាកន្លែងកម្សាន្តសំខាន់មួយនៅទីក្រុងភ្នំពេញ និងទីក្រុងធំៗផ្សេងទៀត ជាពិសេសក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ ១៩៦០ និងដើមទសវត្សរ៍ ១៩៧០ ដែលត្រូវបានចាត់ទុកជា "យុគមាស" នៃភាពយន្តខ្មែរ។ សម័យនោះ ការទៅមើលកុននៅរោងកុន មិនមែនគ្រាន់តែជាការកម្សាន្តធម្មតានោះទេ វាជាព្រឹត្តិការណ៍សង្គមមួយ៖ គ្រួសារស្លៀកសំលៀកបំពាក់ស្អាតៗ គូស្នេហ៍ជួបជុំគ្នា ហើយសម្លេងចម្រៀងភាពយន្តរបស់តារាចម្រៀងសម័យនោះ ក៏ចាក់ផ្សាយពេញផ្ទះស្កឹមស្កល់ជុំវិញរោងកុន។ សម្រាប់អ្នកចង់ដឹងបន្ថែមអំពីសម័យនោះ អាចអានអត្ថបទ ប្រវត្តិភាពយន្តខ្មែរ៖ ពីយុគមាសដល់សព្វថ្ងៃ និង Cinema of Cambodia នៅលើវិគីភីឌា។
ជាអកុសល រយៈពេលនៃសង្គ្រាមស៊ីវិល និងរបបខ្មែរក្រហម បានបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធភាពយន្តស្ទើរតែទាំងស្រុង។ រោងកុនជាច្រើនត្រូវបានបិទ ខូចខាត ឬប្រែក្លាយទៅជាប្រើប្រាស់ផ្សេង។ វប្បធម៌នៃការទៅរោងកុន ដែលធ្លាប់រីកចម្រើនខ្លាំង ត្រូវការពេលវេលាជាច្រើនឆ្នាំដើម្បីងើបឡើងវិញ ក្រោយឆ្នាំ ១៩៧៩។ រហូតដល់ទសវត្សរ៍ ១៩៩០ និង ២០០០ ទីក្រុងភ្នំពេញ និងទីក្រុងធំៗផ្សេងទៀត បានចាប់ផ្ដើមមានរោងកុនថ្មីៗ រួមទាំងរោងកុនប្រកបដោយបច្ចេកវិទ្យាទំនើបជាងមុន ដែលបានស្ដារឡើងវិញនូវទម្លាប់ចេញទៅមើលភាពយន្តជាសាធារណៈ ខណៈពេលដែលបច្ចេកវិទ្យាថ្មីមួយផ្សេងទៀត ក៏កំពុងចាប់ផ្ដើមចូលមកដល់ផ្ទះនីមួយៗស្របគ្នាដែរ។
យុគសម័យវីដេអូ វីស៊ីឌី និងហាងជួលកាសែត
ក្នុងទសវត្សរ៍ ១៩៨០ និង ១៩៩០ ខណៈដែលរោងកុននៅមានចំនួនកំណត់ បច្ចេកវិទ្យាថ្មីមួយបានផ្លាស់ប្ដូររបៀបមើលភាពយន្តរបស់មនុស្សនៅទូទាំងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ រួមទាំងកម្ពុជាផងដែរ៖ ការមើលភាពយន្តនៅផ្ទះ។ ដំបូងឡើយ ជាការចាក់តាមខ្សែវីដេអូកាសែត ក្រោយមកជា Video CD (VCD) ដែលមានតម្លៃថោក ចម្លងបានងាយ និងពេញនិយមខ្លាំងជាពិសេសនៅតំបន់អាស៊ី មុនពេលបច្ចេកវិទ្យា DVD ចូលមកជំនួសដោយសារគុណភាពរូបភាព និងសំឡេងកាន់តែច្បាស់។
ហាងជួលវីស៊ីឌី/ឌីវីឌី បានលេចឡើងគ្រប់ជ្រុងជ្រោយទីក្រុង និងសូម្បីតែតាមទីប្រជុំជនតូចៗ។ គ្រួសារជាច្រើននឹងចងចាំបទពិសោធន៍ដើរឆ្លងកាត់ធ្នើរដ៏វែងពោរពេញដោយប្រអប់វីស៊ីឌីរាប់រយ រាប់ពាន់ដុំ រៀបតាមប្រភេទរឿង ឬតារាសម្ដែងល្បីៗ ដើម្បីជ្រើសរើសយករឿងសម្រាប់មើលនៅចុងសប្ដាហ៍។ ភាពខុសគ្នាដ៏សំខាន់នៃយុគសម័យនេះ គឺទស្សនិកជនចាប់ផ្ដើមមានអំណាចជ្រើសរើសបានច្រើនជាងមុន៖ លែងចាំបាច់រង់ចាំតែកម្មវិធីដែលរោងកុនកំណត់ទៀតហើយ ប៉ុន្តែអាចជ្រើសរើសរឿងចង់មើលដោយខ្លួនឯង ហើយអាចមើលឡើងវិញបានច្រើនដងតាមចិត្តចង់។ ទោះជាយ៉ាងណា ការចម្លងកូពីដោយគ្មានការអនុញ្ញាត ក៏បានក្លាយជាបញ្ហាសកលមួយសម្រាប់ឧស្សាហកម្មភាពយន្តអំឡុងសម័យនោះផងដែរ។
ទូរទស្សន៍ផ្កាយរណប និងខ្សែកាបូល៖ កុននៅក្នុងបន្ទប់ទទួលភ្ញៀវ
ស្របពេលជាមួយហាងជួលវីស៊ីឌី ទូរទស្សន៍ផ្កាយរណប និង ទូរទស្សន៍ខ្សែកាបូល ក៏បានចាប់ផ្ដើមមានតួនាទីកាន់តែសំខាន់ក្នុងជីវិតកម្សាន្តរបស់គ្រួសារខ្មែរ។ ការដំឡើងចានផ្កាយរណបនៅលើដំបូលផ្ទះ បានក្លាយជាទិដ្ឋភាពធម្មតាមួយនៅតាមទីក្រុង និងជនបទ ដែលបើកផ្លូវឱ្យទស្សនិកជនអាចទទួលបានប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍ជាច្រើនប្រភេទពីក្នុងស្រុក និងបរទេស រួមទាំងប៉ុស្តិ៍ដែលចាក់ផ្សាយភាពយន្ត និងរឿងភាគជាប្រចាំ។
ភាពខុសគ្នាធំមួយពីសម័យវីស៊ីឌី គឺទូរទស្សន៍ផ្កាយរណបផ្ដល់នូវ "កម្មវិធីបន្ត" (schedule) ជាទៀងទាត់ — ភាពយន្តថ្មីៗពីបរទេស រឿងភាគអាស៊ី និងកម្មវិធីកម្សាន្តចម្រុះ ចាក់ផ្សាយតាមម៉ោងកំណត់ ដែលធ្វើឱ្យក្រុមគ្រួសារបង្កើតទម្លាប់ជួបជុំគ្នាមើលទូរទស្សន៍នៅពេលល្ងាច។ វាក៏ជាផ្លូវមួយដែលបានបើកភ្នែកទស្សនិកជនខ្មែរ ឱ្យស្គាល់ភាពយន្ត និងវប្បធម៌បរទេសកាន់តែទូលំទូលាយ មុនពេលអ៊ីនធឺណិតចូលមកដល់ជាទូទៅ។
អ៊ីនធឺណិតចល័ត និងស្មាតហ្វូន៖ ចំណុចផ្លាស់ប្ដូរដ៏ធំបំផុត
ការផ្លាស់ប្ដូរដ៏ធំបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការមើលភាពយន្តទំនើប គឺការមកដល់នៃ ស្មាតហ្វូន និង អ៊ីនធឺណិតចល័តល្បឿនលឿន។ នៅកម្ពុជា ក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ ២០១០ តម្លៃទូរស័ព្ទស្មាតហ្វូនធ្លាក់ចុះកាន់តែសមរម្យ ស្របពេលបណ្ដាញអ៊ីនធឺណិត ៣G និង 4G ពង្រីកយ៉ាងឆាប់រហ័សដល់ស្ទើរតែគ្រប់ខេត្តក្រុង។ លទ្ធផលគឺមនុស្សរាប់លាននាក់ អាចចូលប្រើអ៊ីនធឺណិតដោយផ្ទាល់ពីលើដៃ ដោយមិនចាំបាច់មានកុំព្យូទ័រតុ ឬបណ្ដាញអ៊ីនធឺណិតតាមខ្សែនៅផ្ទះនោះទេ។
ការផ្លាស់ប្ដូរនេះមានន័យយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការមើលភាពយន្ត៖ ជំនួសឱ្យត្រូវទៅហាងជួល ឬរង់ចាំកម្មវិធីទូរទស្សន៍ តាមម៉ោងកំណត់ អ្នកប្រើប្រាស់ឥឡូវអាចមើលវីដេអូ និងភាពយន្តនៅពេលណា និងទីណាក៏បាន — នៅលើឡានក្រុង នៅហាងកាហ្វេ ឬពេលរង់ចាំគេនៅមុខផ្ទះ។ គោលគំនិតនៃ ការមើលតាមតម្រូវការ (video on demand) និង ការស្ទ្រីមមីង (streaming media) បានក្លាយជាទម្លាប់ថ្មីជំនួសការទាញយក ឬចម្លងឯកសារជាមុន។
ពាក្យ "មើលកុនអនឡាញ" ក្លាយជាផ្នែកនៃភាសាប្រចាំថ្ងៃ
មុនពេលមានស្មាតហ្វូន ពាក្យថា "មើលកុនអនឡាញ" ស្ទើរតែមិនមានន័យអ្វីសោះសម្រាប់អ្នកភាគច្រើន។ ប៉ុន្តែសព្វថ្ងៃ វាបានក្លាយជាទម្លាប់ធម្មតាបំផុតមួយ។ វេទិកាចែករំលែកវីដេអូដូចជា YouTube បានចាប់ផ្ដើមផ្លាស់ប្ដូររបៀបដែលមនុស្សប្រើប្រាស់វីដេអូនៅលើអ៊ីនធឺណិតតាំងពីដំណាក់កាលដំបូង ចំណែកសេវាកម្មស្ទ្រីមមីងជាកម្មសិទ្ធិដូចជា Netflix បានផ្លាស់ប្ដូររបស់ខ្លួនពីអាជីវកម្មជួលឌីវីឌីតាមប្រៃសណីយ៍ ទៅជាវេទិកាស្ទ្រីមមីងឈានមុខគេនៅលើពិភពលោក ដែលធ្វើឱ្យពាក្យ "streaming" ក្លាយជាពាក្យសកលដែលមនុស្សគ្រប់ជំនាន់ស្គាល់។
នៅកម្ពុជា បណ្ដាញសង្គម និងកម្មវិធីវីដេអូផ្សេងៗ ក៏បានលេចធ្លោក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ ធ្វើឱ្យការមើលវីដេអូខ្លីៗ រឿងភាគ និងភាពយន្ត បានចូលមកជាផ្នែកមួយនៃពេលទំនេររបស់មនុស្សគ្រប់វ័យ ចាប់ពីសិស្សនិស្សិត រហូតដល់អ្នកម៉ៅការធ្វើដំណើរ។ ភាពខុសគ្នាធំបំផុតបើប្រៀបធៀបនឹងគ្រប់យុគសម័យមុនៗ គឺល្បឿននៃការចូលប្រើ៖ ចាប់ពីគំនិតចង់មើលរឿងអ្វីមួយ រហូតដល់ការចាប់ផ្ដើមមើលពិតប្រាកដ ប្រើពេលត្រឹមតែពីរបីវិនាទីប៉ុណ្ណោះ។
វេទិកាកម្សាន្តក្នុងស្រុក និងការប្រកួតប្រជែងជាសកល
ការមកដល់នៃអ៊ីនធឺណិតល្បឿនលឿន មិនត្រឹមតែធ្វើឱ្យទស្សនិកជនកម្ពុជាចូលទៅដល់ខ្លឹមសារពីបរទេសបានងាយស្រួលជាងមុននោះទេ វាក៏បើកឱកាសថ្មីសម្រាប់អ្នកបង្កើតខ្លឹមសារខ្មែរខ្លួនឯងផងដែរ។ អ្នកផលិតវីដេអូ អ្នកកាសែត និងអ្នកបង្កើតខ្លឹមសារជំនាន់ថ្មី អាចផ្សព្វផ្សាយស្នាដៃរបស់ខ្លួនដោយផ្ទាល់ទៅកាន់ទស្សនិកជនតាមរយៈវេទិកាវីដេអូ និងបណ្ដាញសង្គម ដោយមិនចាំបាច់ពឹងផ្អែកលើប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍ធំៗដូចពីមុនទៀតទេ។ នេះជាការផ្លាស់ប្ដូរដ៏សំខាន់មួយ ព្រោះវាបន្ថយរបាំងចូលរួមក្នុងឧស្សាហកម្មភាពយន្ត និងវីដេអូ ធ្វើឱ្យសំឡេង និងរឿងរ៉ាវរបស់ខ្មែរ អាចទៅដល់ទស្សនិកជនកាន់តែច្រើន ទាំងក្នុង និងក្រៅប្រទេស។
ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះ ការប្រកួតប្រជែងរវាងវេទិកាស្ទ្រីមមីងសកលក៏កាន់តែខ្លាំងឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដោយក្រុមហ៊ុនផ្សេងៗព្យាយាមទាក់ទាញអ្នកប្រើប្រាស់តាមរយៈតម្លៃជាវ គុណភាពរូបភាព និងភាពសម្បូរបែបនៃខ្លឹមសារ។ ការប្រកួតប្រជែងនេះជាទូទៅមានផលល្អសម្រាប់ទស្សនិកជន ព្រោះវាជំរុញឱ្យវេទិកាទាំងនោះបន្តកែលម្អសេវាកម្ម បញ្ចុះតម្លៃ ឬបន្ថែមភាពយន្ត និងរឿងភាគប្រភេទថ្មីៗជាប្រចាំ។
អ្វីដែលបានផ្លាស់ប្ដូរ៖ ពីជម្រើសមានកំណត់ ទៅជាភាពសម្បូរបែបគ្មានព្រំដែន
ប្រសិនបើប្រៀបធៀបគ្នារវាងសម័យរោងកុន និងសម័យបច្ចុប្បន្ន ភាពខុសគ្នាចម្បងបំផុតគឺ "ជម្រើស"។ ជំនាន់ដែលធំឡើងជាមួយរោងកុន ឬហាងជួលវីស៊ីឌី ជាធម្មតាមានជម្រើសកំណត់ត្រឹមតែអ្វីដែលរោងកុននៅជិតផ្ទះ ឬហាងជួលក្នុងសង្កាត់ខ្លួនមាន។ ចំណែកឯការមើលកុនអនឡាញសព្វថ្ងៃ បើកទ្វារឱ្យទស្សនិកជនចូលដល់៖
- ភាពយន្តជាច្រើនប្រភេទ — ចាប់ពីសកម្មភាព កំប្លែង ដ្រាម៉ា រហូតដល់ភាពយន្តឯកសារ និងគំនូរជីវចល ដែលមុនសម័យអ៊ីនធឺណិត ភាគច្រើនរកមើលបានតែពេលរោងកុន ឬហាងជួលនាំចូលមកតែប៉ុន្មានច្បាប់ប៉ុណ្ណោះ
- ភាពយន្តពីប្រទេសផ្សេងៗ — ស្នាដៃពីអាស៊ី អឺរ៉ុប អាមេរិកឡាទីន ឬអាហ្វ្រិក ដែលកម្រនឹងចាក់ក្នុងរោងកុនក្នុងស្រុក ឥឡូវអាចរកមើលបានតាមអ៊ីនធឺណិត ធ្វើឱ្យទស្សនិកជនខ្មែរមានឱកាសស្គាល់វប្បធម៌ និងរបៀបនិទានរឿងផ្សេងៗគ្នាកាន់តែច្រើន
- ខ្លឹមសារពីគ្រប់សម័យកាល — ភាពយន្តចាស់ៗពីទសវត្សរ៍មុនៗ រហូតដល់រឿងភាគ និងភាពយន្តថ្មីៗ អាចនៅតែរកឃើញបានលើអ៊ីនធឺណិត ខុសពីសម័យវីស៊ីឌីដែលច្បាប់ចាស់ៗច្រើនតែបាត់បង់ ឬខូចខាតតាមពេលវេលា
- ការគ្រប់គ្រងពេលវេលាដោយខ្លួនឯង — អ្នកមើលមិនចាំបាច់រង់ចាំកម្មវិធីទូរទស្សន៍ ឬម៉ោងបញ្ចាំងរោងកុនទៀតទេ ប៉ុន្តែអាចផ្អាក បន្ត ឬមើលឡើងវិញបានតាមចិត្តចង់
ភាពសម្បូរបែបនេះក៏មកជាមួយបញ្ហាថ្មីមួយដែរ៖ ព័ត៌មាន និងជម្រើសច្រើនហួសប្រមាណ ធ្វើឱ្យពេលខ្លះការសម្រេចចិត្តថាត្រូវមើលរឿងអ្វី ក្លាយជារឿងលំបាកជាងការមើលរឿងនោះទៅទៀត។ សម្រាប់អ្នកដែលចង់បានគន្លឹះជ្រើសរើសរឿងឱ្យត្រូវនឹងអារម្មណ៍ អាចអានអត្ថបទ មគ្គុទ្ទេសក៍ប្រភេទភាពយន្ត របស់យើងបន្ថែម។
ការផ្លាស់ប្ដូររបៀបទស្សនា៖ ពីព្រឹត្តិការណ៍សង្គម ទៅជាបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ខ្លួន
ការមើលភាពយន្តតាមរោងកុន ជាធម្មតាជាបទពិសោធន៍រួម — មនុស្សជាច្រើនអង្គុយជាមួយគ្នា សើច ភ្ញាក់ផ្អើល ឬយំជាមួយគ្នាក្នុងពេលតែមួយ។ ការមើលនៅផ្ទះតាមទូរទស្សន៍ ក៏នៅតែរក្សាបាននូវផ្នែកខ្លះនៃភាពជាសហគមន៍នេះ ដោយសារជាទូទៅ ជាការមើលរួមគ្នាទាំងគ្រួសារ។
ផ្ទុយទៅវិញ ការមើលកុនអនឡាញលើទូរស័ព្ទ ជាទូទៅជាបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ខ្លួនច្រើនជាង៖ ស្ដាប់ត្រចៀកខ្សែ អង្គុយម្នាក់ឯង ជ្រើសរើសរឿងតាមចំណង់ចំណូលចិត្តខ្លួនឯង ដោយមិនចាំបាច់ចរចាជាមួយសមាជិកគ្រួសារផ្សេងទៀតថាគួរមើលរឿងអ្វី។ ក្នុងន័យមួយ នេះជាការទទួលបានសេរីភាពកាន់តែច្រើន ប៉ុន្តែក្នុងន័យមួយទៀត វាក៏ធ្វើឱ្យបទពិសោធន៍រួមគ្នារវាងសមាជិកគ្រួសារ ឬមិត្តភក្តិមានតិចជាងមុនដែរ ដែលជាការផ្លាស់ប្ដូរផ្នែកសង្គម ដែលកើតឡើងស្របគ្នាជាមួយបច្ចេកវិទ្យា។
ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះ រោងកុនក៏មិនបានបាត់ទៅណាទាំងស្រុងនោះទេ។ នៅទីក្រុងធំៗមួយចំនួន រោងកុនទំនើបនៅតែបន្តទាក់ទាញទស្សនិកជនដែលចង់បានបទពិសោធន៍អេក្រង់ធំ សំឡេងជុំវិញ និងបរិយាកាសរួមគ្នា ជាពិសេសសម្រាប់ភាពយន្តដែលមានឈុតសកម្មភាព ឬបែបចលនាធំៗ ដែលមើលនៅផ្ទះមិនអាចផ្ដល់អារម្មណ៍ដូចគ្នាបានទេ។ នេះបង្ហាញថា ជម្រើសនីមួយៗ — រោងកុន ទូរទស្សន៍ ឬអនឡាញ — នៅតែមានកន្លែងផ្ទាល់ខ្លួនរបស់វា អាស្រ័យលើអារម្មណ៍ និងឱកាសរបស់អ្នកមើលនីមួយៗ។
អ្វីដែលនៅសល់ដដែល៖ សេចក្ដីស្រលាញ់ចំពោះការនិទានរឿង
ទោះបីជាបច្ចេកវិទ្យាបានផ្លាស់ប្ដូរច្រើនដងក៏ដោយ ក៏អ្វីមួយនៅតែមិនផ្លាស់ប្ដូរដដែល នោះគឺសេចក្ដីស្រលាញ់របស់មនុស្សចំពោះការនិទានរឿង។ មិនថាកន្លះសតវត្សមុន នៅរោងកុនក្នុងសម័យយុគមាស ឬសព្វថ្ងៃនៅលើអេក្រង់ស្មាតហ្វូន មនុស្សនៅតែស្វែងរកបទពិសោធន៍ដូចគ្នា៖ ចង់ស្គាល់ជីវិតរបស់អ្នកដទៃ ចង់សើច ចង់យំ ចង់រំភើប និងចង់ភ្លេចបញ្ហាប្រចាំថ្ងៃមួយភ្លែត។
បច្ចេកវិទ្យាគ្រាន់តែជាឧបករណ៍ដែលនាំយកសាច់រឿងទាំងនោះមកដល់យើងកាន់តែលឿន កាន់តែងាយស្រួល និងកាន់តែសម្បូរបែប។ ការយល់ដឹងពីផ្លូវដែលការមើលកុនធ្លាប់ឆ្លងកាត់ ជួយឱ្យយើងឃើញថា អ្វីដែលហៅថា "មើលកុនអនឡាញ" សព្វថ្ងៃ មិនមែនជាការចាប់ផ្ដើមថ្មីទាំងស្រុងនោះទេ ប៉ុន្តែជាជំហានចុងក្រោយបំផុត (រហូតដល់ពេលនេះ) នៃដំណើររឿងដ៏វែងឆ្ងាយមួយ ដែលចាប់ផ្ដើមតាំងពីមនុស្សដំបូងគេអង្គុយក្នុងសាលងងឹត ដើម្បីមើលរូបភាពចលនានៅលើជញ្ជាំង។
សេចក្ដីសន្និដ្ឋាន
ពីរោងកុននៅភ្នំពេញក្នុងសម័យយុគមាស ហាងជួលវីស៊ីឌី/ឌីវីឌីតាមសង្កាត់ ចានផ្កាយរណបលើដំបូលផ្ទះ រហូតដល់ការមើលកុនអនឡាញលើទូរស័ព្ទដៃសព្វថ្ងៃ — ដំណើររឿងនៃការមើលភាពយន្តរបស់ប្រជាជនកម្ពុជា គឺជាកញ្ចក់ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការវិវត្តនៃបច្ចេកវិទ្យា និងសង្គមទាំងមូល។ រាល់យុគសម័យនីមួយៗ បានបន្ថែមអ្វីមួយថ្មី៖ ភាពជាសហគមន៍ ការជ្រើសរើសដោយខ្លួនឯង ភាពទូលំទូលាយនៃខ្លឹមសារ និងចុងក្រោយ ភាពងាយស្រួលចូលប្រើគ្រប់ពេលវេលា។
សម្រាប់អ្នកមើលភាពយន្តជំនាន់ថ្មី ដែលធំឡើងជាមួយពាក្យ "មើលកុនអនឡាញ" ជាធម្មតារួចទៅហើយ ការស្គាល់ប្រវត្តិសាស្ត្រនេះ អាចជួយឱ្យឃើញតម្លៃនៃភាពងាយស្រួលដែលយើងមានសព្វថ្ងៃកាន់តែច្បាស់ថា វាមិនមែនជារឿងធម្មតាដែលមានតាំងពីដើមនោះទេ ប៉ុន្តែជាលទ្ធផលនៃការផ្លាស់ប្ដូរជាច្រើនជំហាន។ ចុងក្រោយ ដើម្បីឱ្យបទពិសោធន៍មើលកុនអនឡាញកាន់តែរីករាយ និងមានសុវត្ថិភាព សូមអានអត្ថបទ របៀបមើលភាពយន្តតាមអនឡាញដោយសុវត្ថិភាព របស់យើងផងដែរ ដើម្បីការពារទូរស័ព្ទ ទិន្នន័យ និងគណនីរបស់អ្នក ខណៈកំពុងរីករាយជាមួយភាពសម្បូរបែបនៃពិភពភាពយន្តអនឡាញ។